محمد قنبرى

556

شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )

اطلاعات ادبى و رجالى و حديثى و كلامى او مىكند . اما مهم‌ترين كتاب وى همان ك الحمد لله فى است . اين كتاب بعد از تأليف و تكميل به زودى شهرتى عام يافته و به صورت مشهورترين تأليفات حديثى شيعه درآمده است . چنان‌كه شيخ مفيد ( متوفاى 413 ) بزرگ‌ترين دانشمند كلام و فقه و حديث و رجال و تاريخ نسل بعد و شاگرد با واسطهء كلينى در مورد آن مىنويسد : من أجل كتب الشيعة و أكثرها فائدة ؛ كافى پر فايده‌ترين و بزرگ‌ترين كتاب‌هاى شيعه است . كلينى در تأليف كتاب شريف كافى بيست سال عمر صرف كرده و رنج برده است ، و چنان‌كه ديديم به احتمال قوى ، به شهرهاى زيادى در اطراف بلاد اسلام مسافرت كرده و در نزد شيوخ به شاگردى نشسته است . اهميت و اعتبار و كثرت فوايد كافى ، به زودى كتاب‌هاى مهم حديث قبل از آن را به محاق فراموشى كشانيده است ، و باعث شده كه خود ، مدار بحث و بررسى و تدريس قرار گيرد . نجاشى مىگويد : من در مسجد لؤلؤى كه همان مسجد نفطويه نحوى بود رفت و آمد مىكردم ، و در نزد امام جماعت آن قرائت قرآن تعليم مىگرفتم . از اين مقدمه معلوم مىشود كه عمل مزبور در نوجوانى ابوالعباس نجاشى صورت گرفته است . بعد ايشان اضافه مىكند : و مشاهده مىكردم كه گروهى از طالبان علم از اصحاب ما كتاب كافى را نزد ابوالحسين احمد بن احمد كوفى كاتب قرائت مىكردند و او كه شاگرد كلينى بود هنگام قرائت حديث مىگفت : حديث كرد براى شما محمد بن يعقوب كلينى . . . . بعد از اين عصر به خصوص با عرضه شدن كتاب‌هاى صدوق و شيخ طوسى رحمه الله ، كتب قدما روزبه‌روز بيشتر مورد فراموشى قرار گرفت ، و تدريس و تدرّس و قرائت اين كتب نزد مشايخ ، فرصت براى پرداختن به اصول و مصنفات گذشتگان را باقى نگذاشت به طورى كه رفته رفته اين‌گونه تأليفات كم و كم‌تر شد تا بالاخره به حدى رسيد كه در زمان ما جز چند عدد معدود ، از آن‌ها چيزى در دست نيست .